Dù bệnh rất thường gặp nhưng chỉ có một số ít có triệu chứng

Các triệu chứng nếu có, liên quan đến 2 ảnh hưởng của bệnh: (1) chèn ép niệu đạo làm khó tiểu, (2) gây ứ nước tiểu ở bàng quang làm căng và phì đại tuyến tiền liệt bàng quang, nhiễm trùng đường tiểu, viêm bàng quang, viêm thận.

Thông thường, tổn thương nặng khoảng 60 -100gam, đôi khi đến 200 gam hoặc hơn. Nơi bệnh khởi đầu là vùng trước tuyến tiền liệt, từ đó, bệnh lan dần đến các vùng khác của tuyến. Trên diện cắt, tổn thương có giới hạn khá rõ, chèn ép mô tuyến bình thường. Các cục tăng sản có màu sắc và mật độ thay đổi Dù tổn thương không có vỏ bao thật, phần tuyến tiền liệt bình thường bị chèn ép xung quanh cũng tạo ra một vùng giới hạn rõ. Phần mô tuyến còn lại sau mổ cũng có thể phát sinh các tổn thương khác về sau.


2. Vi thể



Hình 1. Hình ảnh đại thể của tăng sản lành tính tuyến tiền liệt


Tăng sản ống tuyến, mô xơ và mô cơ. Tùy theo thành phần nào chiếm ưu thế, người ta thấy có nhiều hình thái khác nhau.

Thông thường, thành phần biểu mô ống tuyến tăng sản với các tuyến dãn rộng thành các nang tuyến to hay nhỏ, lót bởi hai hàng tế bào: lớp trong hình trụ cao, lớp ngoài hình khối vuông hay dẹt nằm trong một màng đáy còn nguyên. Tăng sản biểu mô còn tạo thành những cấu trúc nhú nhô vào lòng các nang tuyến. Đôi khi, có sự hình thành các tuyến nhỏ, có hình thái dễ chẩn đoán nhầm với ung thư biểu mô tuyến. Thường thường các tuyến có kích thước lớn có thể quan sát được bằng kính lúp, có chứa dịch tiết với các tế bào biểu mô bong và nhiều thể amylacea. Đôi khi có sự tăng sản ưu thế của thành phần xơ và cơ với nhiều tế bào dẹt, không có tuyếïn. Khi đó người ta gọi là tăng sản xơ hay tăng sản cơ của tuyến tiền liệt.

Ngoài ra, trong cả hai hình thái trên, còn có thể có thấm nhập lympho bào, các ổ chuyển sản vảy, các vùng nhồi máu nhỏ.



Hình 2 và 3. Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt. Biểu mô ống tuyến tăng sản với các tuyến dãn rộng thành các nang tuyến to nhỏ không đều, có các nhú nhô vào lòng nang
IV. LÂM SÀNG

Dù bệnh rất thường gặp nhưng chỉ có một số ít có triệu chứng và chỉ 5 -10% trường hợp cần được điều trị bằng phẫu thuật (vì bị bí tiểu).
Bệnh nhân thường bị đi tiểu đêm, khó tiểu và khó ngừng dòng nước tiểu, tiểu đau. Trong nhiều trường hợp, bệnh nhân bị bí tiểu thình lình cần được thông tiểu cấp cứu (người ta chưa biết rõ nguyên nhân của tình trạng này). Ngoài ra, bệnh nhân cũng không thể tiểu hết hoàn toàn lượng nước tiểu trong bàng quang. 

Nước tiểu ứ lại dễ tạo cơ hội cho viêm nhiễm, bàng quang dễ bị phì đại tuyến tiền liệt, dễ có túi thừa.

Sự liên quan giữa tăng sản với ung thư biểu mô tuyến tiền liệt vẫn còn là vấn đề tranh cãi. Hầu hết các khảo sát cho thấy có tần suất ung thư cao ở những bệnh nhân bị tăng sản tuyến tiền liệt.